Passé composé - zasady tworzenia

Czas passé composé to czas przeszły dokonany, używamy go kiedy mówimy o:
- czynności przeszłej dokonanej (która może mieć konsekwencje w teraźniejszości)
- czynności przeszłej, której czas trwania jest określony,
- o kilku czynnościach dokonanych, następujących po sobie.

Passé composé tworzymy :

avoir ou être au présent + participe passé
mieć i być w czasie teraźniejszym + imiesłów czasu przeszłego

playHier, j'ai visité Paris. Wczoraj odwiedziłam Paryż.
playLundi dernier, Virginie est partie en Espagne. Virginie wyjechała do Hiszpanii w zeszły poniedziałek.

UWAGA! Na szczęście większość czasowników występuje z czasownikiem posiłkowym mieć, z czasownikiem być występuje 14 czasowników plus wszystkie czasowniki zwrotne (te które bezokoliczniku mają se, np.: se réveiller - budzić się, s'habiller - ubierać się, se coucher - kłaść się etc.).

Avoir i être są w tym wypadku nazywane les verbes auxiliaires czyli czasownikami posiłkowymi, które odmieniamy w czasie teraźniejszym, i po których stawiamy participe passé - stałą formę czasownika, która prawie nigdy się nie zmienia (zmienia się tylko wtedy, kiedy występuje z être, znajdziecie to poniżej w punkcie III).

Passé composé najczęściej występuje po okolicznikach czasu (określenia czasowe), musi być zaznaczony moment rozpoczęcia i zakończenia danego wydarzenia:

playde 1990 à 1992, en 1999 od 1990 do 1992, w 1999
playhier wczoraj
playavant-hier przedwczoraj
playla semaine dernière w zeszłym tygodniu
playle mois dernier w zeszłym miesiącu
playl'année dernière w zeszłym roku
playpendant 10 ans przez 10 lat

Poniżej znajdziecie bardziej szczegółowe wytłumaczenie tworzenia czasu passé composé :

I. passé composé z czasownikiem posiłkowym avoir - mieć i participe passé czasowników I grupy (-er).
Zasady tworzenia imiesłowu czasu przeszłego - participe passé znajdziecie w zakładce o tym samym tytule, tu znajdziecie jego zastosowanie w tworzeniu czasu przeszłego:

le singulier liczba pojedyncza le pluriel liczba mnoga
playj'ai mangé ja zjadłem/am playnous avons mangé my zjedliśmy/zjadłyśmy
playtu as mangé ty zjadłeś/aś playvous avez mangé wy zjedliście/zjadłyscie
playil a mangé on zjadł playils ont mangé oni zjedli
playelle a mangé ona zjadła playelles ont mangé one zjadły

II. passé composé z czasownikiem posiłkowym avoir - mieć i participe passé czasowników II i III grupy, poniżej znajdziecie tabelkę z najbardziej popularnymi nieregularnymi participe passé:

a) participe passé najważniejszych czasowników: être - być, avoir - mieć, faire - robić :

playêtre być playj'ai été byłem/am
playavoir mieć playj'ai eu miałem/am
playfaire robić playj'ai fait zrobiłem/am

b) najbardziej popularne participe passé kończące się na -u:

playboire pić playj'ai bu wypiłem/am
playlire czytać playtu as lu przeczytałeś/aś
playvoir widzieć playil a vu zobaczy, widział
playpouvoir móc playnous avons pu mogliśmy/łyśmy
playsavoir potrafić playvous avez su potrafiliście/łyście
playdevoir musieć playelles ont dû musiały
playvouloir chcieć playj'ai voulu chciałem/am
playrecevoir otrzymać playtu as reçu otrzymałeś/aś
playpleuvoir "padać" deszcz playil a plu spadł deszcz
playplaire spodobać się playelle a plu spodobała się
playcourir biec playnous avons couru pobiegliśmy/ łyśmy
playvivre żyć playvous avez vécu przeżyliście/ łyście
playconnaître znać playils ont connu poznali
playdisparaître zniknąć playelles ont disparu zniknęły
playcroire wierzyć playj'ai cru uwierzyłem/am
playfalloir być koniecznym playil a fallu trzeba było
playentendre słyszeć playtu as entendu usłyszałeś/aś
playattendre czekać playelle a attendu poczekała
playrépondre odpowiedzieć playnous avons répondu odpowiedzieliśmy/łyśmy
playperdre zgubić playvous avez perdu zgubiliście/ łyście

c) najbardziej popularne participe passé kończące się na -i, -is, -it:

playprendre brać playj'ai pris wziąłem/ wziełam
playapprendre uczyć się playtu as appris nauczyłeś się/aś
playcomprendre rozumieć playil a compris zrozumiał
playgrandir urosnąć playelle a grandi urosła
playfinir kończyć playnous avons fini skończyliśmy
playchoisir wybierać playvous avez choisi wybraliście
playmettre położyć playils ont mis położyli
playdire powiedzieć playelles ont dit powiedziały
playécrire pisać playj'ai écrit napisałem/am

c) inne formy participe passé, również dość popularne:

playpeindre malować playj'ai peint namalowałem/am
playcraindre obawiać się playtu as craint obawiałeś/aś się
playdécouvrir odkrywać playil a découvert odkrył
playouvrir otwierać playelle a ouvert otworzyła
playoffrir podarować playnous avons offert podarowaliśmy/łyśmy
playsouffrir cierpieć playvous avez souffert cierpieliście/łyście

III. passé composé z czasownikiem posiłkowym être - być, na szczęście łatwo jest odróżnić, które czasowniki wymagają czasownika posiłkowego mieć, a które być. Czas przeszły dokonany z czasownikiem posiłkowym być tworzymy tylko z 14 czasownikami i ze wszystki czasownikami zwrotnymi.

a) participe passé wymagające czasownika posiłkowego être - być:
UWAGA! Kiedy participe passé z czasownikiem être, musimy uzgdonić go z rodzajem (do rodzaju żeńskiego dodajemy -e) i liczbą (do liczby mnogiej dodajemy -s)!

playnaître rodzić się playje suis né(e) urodziłem(am) się
playmourir umierać playtu es mort(e) umarłeś (aś)
playaller iść playil est allé poszedł
playvenir przychodzić playelle est venue przyszła
playarriver przyjeżdżać playnous sommes arrivé(e)s przyjechaliśmy (łyśmy)
playentrer wchodzić playvous êtes entré(e)s weszliście (łyście)
playrester zostać playils sont restés zostali
playpasser przejść playelles sont passées przeszły
playsortir wyjść playje suis sorti (e) wyszedłem (wyszłam)
playretourner wrócic playtu es rentré(e) wróciłeś (aś)
playpartir wyjechać playil est parti wyjechał
playdescendre zejść playelle est descendue zeszła
playmonter wejść na górę playnous sommes monté(e)s weszliśmy (łyśmy)
playtomber upaść playvous êtes tombé(e)s upadliście (łyście)

UWAGA! Poza tymi czternastoma czasownikami z être odmieniają się jeszcze ich formy złożone, np.:

playrentrer powrócić playje suis rentré(e) powróciłem(am)
playrepartir wyjeżdżać ponownie playtu es reparti(e) wyjechałeś (aś) ponownie
playrevenir wracać playil(elle) est revenu(e) wrócił (a)
playdevenir stawać się playnous sommes devenu(e)s staliśmy (łyśmy) się

b) czasowniki zwrotne w passé composé (zawsze występują z czasownikiem posiłkowym être), poniżej znajdziecie przykładową odmianę czasownika zwrotnego w czasie przeszłym dokonanym np:

se réveiller budzić się
le singulier liczba pojedyncza le pluriel liczba mnoge
playje me suis réveillé(e) obudziłem(am) się playnous nous sommes réveillé(e)s obudziliśmy(łyśmy) się
playtu t'es réveillé(e) obudziłeś(aś) się playvous vous êtes réveillé(e)s obudziliście(łyście) się
playil s'est réveillé obudził się playils se sont réveillés obudzili się
playelle s'est réveillée obudziła się playelles se sont réveillées obudziły się

UWAGA! Zdarza się, że niektóre z tych czternastu czasowników odmienianych z être, występują też z czasownikiem posiłkowym avoir (i wtedy się nie uzgadniaję).
Dzieje się tak wtedy, kiedy czasowniki te mają dopełnienie bliższe (czyli rzeczownik, który stoi za nimi), wtedy też całkowicie zmieniają znaczenie.
Poniżej znajdziecie przykłady, które powinny Wam wszystko rozjaśnić:

playElle est sortie (dans la rue). Wyszła (na ulicę). playElle a sorti le chien. Wyprowadziła psa.
playIls sont rentrés avant 22h. Wrócili przed 22:00. playIls ont rentré la voiture. Wprowadzili samochód (do garażu).
playNous sommes passés devant la maison de Madonna. Przeszliśmy przed domem Madonny. playNous avons passé des vacances au Mexique. Spędziliśmy wakacje w Meksyku.
playJe suis descendue à la cave. Zeszłam do piwnicy. playJ'ai descendu la poubelle. Wyniosłam śmieci.
playVous êtes montés à pied. Weszliście na piechotę. playVous avez monté l'escalier. Weszliście po schodach.
playTu es retournée à la maison. Wróciłaś do domu. playTu as retourné le couvre-lit. Odwróciłaś narzutę.

Komentarze (8)

luke3
28 maj 2016

W francuskim podręczniku do j.francuskiego znalazłem,ze tych czasowników z posiłkowym etre jest 14 ;)
Pozdrawiam :D

akasha1212
16 mar 2015

Przepraszam jeśli końcówka poprzedniego komentarza zabrzmiała pretensjonalnie, nie to miałam na celu. Chciałam poprosić byście Państwo doprecyzowali czy rzeczywiście są tu wymienione jedynie najważniejsze (pomijając czasowniki zwrotne), czy może zle zrozumiałam się z nauczycielem.

akasha1212
16 mar 2015

Bardzo fajnie jest wszystko wyjaśnione, uczę się od niedawna francuskiego, w kwestii gramatyki korzystam głównie z Waszej strony i tu moje pytanie- jest wymienione naście czasowników z aux etre, ostatnio przerabiałam ten czas we francuskiej szkole i nauczyciel mi powiedział że tych czasowników jest znacznie więcej-on nawet nie jest w stanie podać liczby, a te które mam zanotowane (z Waszej strony) to są jedynie najważniejsze, najczęściej używane. Niestety mój francuski jest na tyle marny że nie byłam w stanie nic więcej się dowiedzieć od nauczyciela- czy mogłabym Was prosić o wyjaśnienie? z góry dziękuję

sisie
20 lut 2014

juste une petite remarque sur le Hier, j'ai visité ma cousine. c'est bien mais je dirai plus HIER , J' AI RENDU VISITE à MA COUSINE parce que le faite de dire j' ai visité ma cousine c'était comme ci j' avais visité une maison c'est qui est plus logique en ce français Mais on peu aussi dire hier , j' ai visité ma famille parce que il y a beaucoup de monde ( pluriel ) MAIS FÉLICITATION POUR TON TRAVAILLE

maste2
19 lip 2012

A czy formą przeszłą od venir nie powinno być veni

legalnl
10 sie 2011

jest ich 18, przeczytaj dokładnie ;)

CarolineDeNorm&hellip
27 mar 2011

Fajnie wytłumaczone, tylko tam, gdzie są wymienione czasowniki odmnieniające się z etre jest chyba błąd przy retourner, bo imiesłów przeszły od rentrer to rentre, a od retourner to retourne (oczywiście z akcentami nad ostatnim e).

AquaOcean
17 lis 2010

Całkiem konkretnie wytłumaczone, chociaż nam na francuskim mówi się, że czasowników odmieniających się z "être" jest 17 :)

Skomentuj

Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.