Tryb rozkazujący - język francuski

Tryb rozkazujący, nazywany w języku francuskim Impératif, służy nie tylko wyrażaniu poleceń i rozkazywaniu, ale także wyrażaniu próśb, życzeń i udzielaniu rad. Tryb rozkazujący używany jest w trzech osobach: ty - tu, my - nous i wy - vous, oczywiście można go używać również w innych osobach, ale wtedy tworzy się go przy pomocy subjonctif, a więc te formy znajdziecie w zakładce dotyczącej właśnie zagadnienia subjonctif.

Tryb rozkazujący tworzy się w prosty sposób, trzeba tylko znać odmianę czasowników w czasie teraźniejszym.

I. Zasady tworzenia impératif:

1) czasowniki grupy I
Jeśli używamy czasowników I grupy, czyli tych zakończonych na -er, to pozbywamy się zaimka osobowego (tu, nous, vous etc.) i końcowki -s w II osobie liczby pojedynczej tu.

Przeczenie w trybie rozkazującym tworzy się tak samo, jak w zdaniach oznajmujących czasu teraźniejszego.

- przykłady trybu rozkazującego czasowników I grupy w II osobie liczby pojedynczej ty - tu:

II osoba liczby pojedynczej w czasie présent II osoba liczby pojedynczej w impératif
playTu regardes la télé. Ty oglądasz telewizję. playRegarde la télé! Oglądaj telewizję!
playTu ne regardes pas la télé. Ty nie oglądasz telewizji. playNe regarde pas la télé! Nie oglądaj telewizji!
playTu écoutes la radio. Ty słuchasz radia. playÉcoute la radio! Słuchaj radia!
playTu n'écoutes pas la radio. Ty nie słuchasz radia. playN'écoute pas la radio! Nie słuchaj radia!

- przykłady trybu rozkazującego czasowników I grupy w I osobie liczby mnogiej my - nous:

I osoba liczby mnogiej w czasie présent I osoba liczby mnogiej w impératif
playNous chantons la chanson. My śpiewamy piosenkę. playChantons la chanson ! Śpiewajmy piosenkę!
playNous ne chantons pas. My nie śpiewamy. playNe chantons pas ! Nie śpiewajmy!
playNous dansons le tango. My tańczymy tango. playDansons le tango ! Tańczmy tango!
playNous ne dansons pas. My nie tańczymy. playNe dansons pas ! Nie tańczmy!

- przykłady trybu rozkazującego czasowników I grupy w II osobie liczby mnogiej wy - vous

II osoba liczby mnogiej w czasie présent II osoba liczby mnogiej w impératif
playVous parlez français. Wy mówicie po francusku. playParlez français ! Mówcie po francusku!
playVous ne parlez pas anglais. Nie mówicie po angielsku. playNe parlez pas anglais ! Nie mówcie po angielsku!
playVous discutez. Wy dyskutujecie. playDiscutez ! Dyskutujcie!
playVous ne jouez pas pendant la leçon. Nie gracie podczas lekcji. playNe jouez pas pendant la leçon ! Nie grajcie podczas lekcji!

2) czasowniki grupy II
Jeśli w trybie rozkazującym używamy czasowników II grupy, to pozbywamy się tylko zaimka osobowego, sam czasownik pozostaje bez zmian.

- przykłady trybu rozkazującego czasowników II grupy w II osobie liczby pojedynczej ty - tu:

II osoba liczby pojedynczej w czasie présent II osoba liczby pojedynczej w impératif
playTu finis ton travail. Kończysz swoją pracę. playFinis ton travail ! Skończ swoją pracę!
playTu ne finis pas ton travail. Nie kończysz swojej pracy. playNe finis pas ton travail ! Nie kończ swojej pracy!
playTu choisis le cadeau. Wybierasz prezent. playChoisis le cadeau ! Wybierz prezent!
playTu ne choisis pas cette robe. Nie wybierasz tej sukienki. playNe choisis pas cette robe ! Nie wybieraj tej sukienki!

- przykłady trybu rozkazującego czasowników II grupy w I osobie liczby mnogiej my - nous:

I osoba liczby mnogiej w czasie présent I osoba liczby mnogiej w impératif
playNous finissons de préparer le dîner. Kończymy przygotowywać kolację. playFinissons de préparer le dîner ! Skończmy przygotowywać kolację!
playNous n'accomplissons pas ce projet. Nie wykonamy tego projektu. playN'accomplissons pas ce projet ! Nie wykonujmy tego projektu!
playNous choisissons une nouvelle voiture. Wybieramy nowy samochód. playChoisissons une nouvelle voiture ! Wybierzmy nowy samochód!
playNous ne haïssons pas cette idée. Nie nienawidzimy tego pomysłu. playNe haïssons pas cette idée ! Nie nienawidźmy tego pomysłu!

- przykłady trybu rozkazującego czasowników II grupy w II osobie liczby mnogiej wy - vous:

II osoba liczby mnogiej w czasie présent II osoba liczby mnogiej w impératif
playVous finissez votre devoir. Kończycie waszą pracę domową. playFinissez votre devoir ! Skończcie waszą pracę domową.
playVous n'applaudissez pas cet artiste. Nie oklaskujecie tego artysty. playN'applaudissez pas cet artiste ! Nie oklaskujcie tego artysty!
playVous garantissez une bonne qualité. Gwarantujecie dobrą jakość. playGarantissez une bonne qualité ! Zagwarantujcie dobrą jakość!
playVous ne démolissez pas ce bâtimen. Nie burzycie tego budynku. playNe démolissez pas ce bâtiment ! Nie burzcie tego budynku!

3) czasowniki grupy III (czasowniki nieregularne)
Jeśli w trybie rozkazującym używamy czasowników III grupy, to pozbywamy się tylko zaimka osobowego, sam czasownik pozostaje bez zmian.

- przykłady trybu rozkazującego czasowników III grupy w II osobie liczby pojedynczej ty - tu:

II osoba liczby pojedynczej w czasie présent II osoba liczby pojedynczej w impératif
playTu sors tout de suite de chez moi. Wychodzisz ode mnie natychmiast! playSors tout de suite de chez moi ! Wyjdź ode mnie natychmiast!
playTu ne prends pas de bus. Nie jedziesz autobusem. playNe prends pas de bus ! Nie jedź autobusem!
playTu résous ce casse-tête. Rozwiązujesz tę łamigłówkę. playRésous ce casse-tête ! Rozwiąż tę łamigłówkę!
playTu ne lui réponds pas. Nie odpowiadasz mu. playNe lui réponds pas ! Nie odpowiadaj mu!

- przykłady trybu rozkazującego czasowników III grupy w I osobie liczby mnogiej my - nous:

I osoba liczby mnogiej w czasie présent I osoba liczby mnogiej w impératif
playJulie et moi, nous mettons la table. Julie i ja nakrywamy do stołu. playJulie, mettons la table ! Julie, nakryjmy do stołu!
playNous ne perdons pas de temps. Nie tracimy czasu. playNe perdons pas de temps ! Nie traćmy czasu!
playNous résolvons nos problèmes nous - mêmes. Sami rozwiązujemy swoje problemy. playRésolvons nos problèmes nous - mêmes ! Sami rozwiążmy nasze problemy!
playNous ne les joignons pas à 8h. Nie dołączymy do nich o 8:00. playNe les joignons pas à 8h ! Nie dołączajmy do nich o 8:00!

- przykłady trybu rozkazującego czasowników III grupy w II osobie liczby mnogiej wy - vous:

II osoba liczby mnogiej w czasie présent II osoba liczby mnogiej w impératif
playVous lisez des livres en version originale. Czytacie książki w wersji oryginalnej. playLisez des livres en v.o. ! Czytajcie książki w wersji oryginalnej!
playVous ne me mentez pas. Nie okłamujecie mnie. playNe me mentez pas ! Nie okłamujcie mnie!
playVous servez ce client. Obsługujecie tego klienta. playServez ce client s.v.p. ! Proszę, obsłużcie tego klienta!
playVous ne faites pas de bêtises. Nie robicie głupot. playNe faites pas de bêtises ! Nie róbcie głupot!

II. Wyjątki.
Są tylko 4 czasowniki, które mają formę nieregularną w trybie rozkazującym: étre - być, avoir - mieć, savoir - wiedzieć i vouloir - chcieć, poniżej znajdziecie ich formę w impératif:

être być
playSois ! Bądź!
playSoyons ! Bądźmy!
playSoyez ! Bądźcie!
avoir mieć
playAie ! Miej!
playAyons ! Miejmy!
playAyez ! Miejcie!
savoir wiedzieć
playSache ! Wiedz!
playSachons ! Wiedzmy!
playSachez ! Wiedzcie!
vouloir chcieć
playVeuille ! Zechcij!
playVeuillons ! Zechcijmy!
playVeuillez ! Zechcijcie!

III. Czasowniki zwrotne w impératif.
W trybie rozkazującym w czasownikach zwrotnych zmienia się tylko zaimek zwrotny (me, te, se, nous, vous, se), sam czasownik zachowuje się tak jak czasowniki normalne, czyli według zasad I, II, III grupy.

czasowniki zwrotne w présent czasowniki zwrotne w impératif
playTu te reposes. Odpoczywasz. playRepose-toi ! Odpocznij!
playTu t'habilles. Ubierasz się. playHabille-toi ! Ubierz się!
playNous nous promenons. Przechadzamy się. playPromenons-nous ! Przejdźmy się!
playVous vous dépêchez. Spieszycie się. playDépêchez-vous ! Pospieszcie się!

UWAGA! Zaimki zwrotne w zdaniach przeczących trybu rozkazującego nie zmieniają się.

playTu ne te reposes pas. Nie odpoczywasz. playNe te repose pas ! Nie odpoczywaj!
playTu ne t'habilles pas. Nie ubierasz się. playNe t'habille pas ! Nie ubieraj się!
playNous ne nous promenons pas. Nie przechadzamy się. playNe nous promenons pas ! Nie przechadzajmy się!
playVous ne vous dépêchez pas. Nie spieszycie się. playNe vous dépêchez pas ! Nie spieszcie się!

Skomentuj

Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.